Volgende stap

Vandaag gaat het eindelijk gebeuren. Of eigenlijk is er al veel gebeurd en wordt het vandaag bevestigd. Meneer Money Wenkbrauw gaat zijn handtekening zetten en een huis kopen. Vijf weken geleden kreeg ik een appje:

"Ik geloof dat ik net een huis heb gekocht." 

Ik was nog bij mijn ouders, even meehelpen uitpakken na de stedentrip. Het proces rond dit huis (doorrekenen, selecteren, bezichtigen, opnieuw doorrekenen, bieden) had ik daarom helemaal niet meegemaakt. Dat was voor ons allebei wel raar. Maar ja, het zou ook raar zijn als Meneer helemaal niets kon doen terwijl ik op vakantie was. En huizen worden vandaag de dag snel verkocht.

Regelen

De afgelopen weken was Meneer bezig met het regelen van enkele zaken:
Eerst met het koopcontract. Daar hadden ze mij in eerste instantie ook ingezet, maar Meneer Money Wenkbrauw koopt dit pand alleen.

Dus ik moest eruit. 

(Dat wil zeggen: uit het contract. Hij koopt het formeel alleen. Ik kijk en denk natuurlijk wel mee, twee weten meer dan een, en zo leren we er allebei van.)
Er was ook iets met de reglementen van de Vereniging van Eigenaren. Op de een of andere manier was het moeilijk voor de (makelaar van de) verkopers om die op te sturen, maar er stond wel in het contract dat Meneer die ontvangen zou hebben.

Notaris

Vervolgens zocht hij een goedkope en snelle notaris. Dat viel niet mee, écht goedkoop is er geeneen, en snel lukt al helemaal niet. Maar hij heeft er nu een, de afspraak is vanmiddag, en dit is de eerste notaris in ons leven die geen fouten in de concept-akte heeft gemaakt. Ook nieuw voor ons waren de passages over de Vereniging van Eigenaren. Daar hoefden we verder niet zoveel mee bleek, maar die hebben we natuurlijk wel even goed bestudeerd.

Sloten

Verder heeft hij wat vooronderzoek gedaan naar slotenmakers. De sleutels van de brievenbus en de berging zijn namelijk kwijt. De berging heeft hij dus nooit geïnspecteerd. Wie weet ligt er nog een verrassing in.

Als het maar een leuke is!

Energie

Ook moest hij op zoek naar een goedkoop energiecontract met een korte opzegtermijn. We willen namelijk niet dat het adres afgesloten wordt. Dat kost een hoop geld en bovendien hebben we ook wat elektriciteit nodig als we het huis verhuurklaar gaan maken. Een paar klusjes, wat witte verf, dat soort dingen, en dan is het toch handig als er stroom is. Al is het alleen maar voor de muziek (maar waarschijnlijk ook het opladen van de accu van de schroefmachine, en de stofzuiger).

Nog meer overstapkriebels: beleggen

Ik ben er klaar voor. Want ik ben er wel klaar mee. Met de hoge kosten van mijn beleggingsrekening bij de Rabo.

Toen ik begon met beleggen was dat best een grote stap voor me. Ik hikte er behoorlijk tegenaan. Ik maakte de drempel voor mezelf lager door te gaan beleggen via de bank waar ik al mijn hele leven klant ben. Die bank was toen niet de goedkoopste, maar viel ook best mee qua kosten. Niet lang daarna, voor ik echt begonnen was, verhoogde die bank de kosten enorm. Maar ik had mezelf toegestaan én bevolen me niet druk te maken over dat beleggen. Want anders zou ik er zo weer mee stoppen.

Besparen op beleggen

Nu, bijna tweeënhalf jaar, vele raadgevingen, én vele kosten later, ben ik dus klaar met de hoge kosten en wil ik gaan overstappen. Ik ga besparen op m'n beleggingen. Ik moet wel nog even inlezen hoe ik dat het beste kan doen. Ik vraag me bijvoorbeeld af of het slim is om alles ineens over te zetten of dat het beter is om dat gefaseerd te doen. En de vraag is natuurlijk waar naartoe. 

Vergelijken en gaan

Meesman en De Giro staan nu op mijn lijstje. Met Meesman heb ik zelf al goede ervaringen. Over De Giro heb ik goede verhalen gehoord. Maar dat is al een tijdje geleden, en het is ook wel een beetje situatie-afhankelijk. Even nog in verdiepen en over nadenken dus. Al ben ik niet van plan er zo lang over te doen als over het start-traject. Het viel me op toen ik de blogjes daarover terugzocht: ik blogde eind maart 2015 over het aanvragen van mijn beleggingsrekening en pas in augustus ben ik daar blijkbaar daadwerkelijk gebruik van gaan maken.

Hebben jullie nog tips? Andere partijen die ik in de vergelijking moet betrekken?

Mr. Money Mustache says No

Mr. Money Mustache is de inspiratiebron voor dit blog. Ik begrijp hem niet altijd en ik lees ook niet al zijn blogposts helemaal. Die zijn namelijk lang, heel lang. Die over bitcoins heb ik wel gelezen. 

Ik probeer hier een iets verkorte vertaling weer te geven zonder te pretenderen dat ik helemaal snap of eens ben met wat hij zegt. Ik hoop het zo wat beter te gaan begrijpen. 
(Tekeningetjes zijn wel van mij, niet dat je denkt dat MMM van die knullige tekeningetjes maakt.)

Mr. Money Mustache: Waarom Bitcoin stom is

Nee, je zou niet moeten investeren in Bitcoin. Het is geen investering namelijk.

Investeren

Investeren betekent dat je een ‘asset’ (bezit) koopt dat producten, diensten of  een geldstroom oplevert. Bijvoorbeeld een winstgevende onderneming of verhuurbaar vastgoed. Een investering is iets wat intrinsieke waarde heeft. Dat betekent dat het het waard is om te bezitten vanuit financieel oogpunt, ook al zou je het nooit kunnen verkopen.

Speculeren

Als je iets koopt alleen omdat je denkt het later weer voor meer geld te kunnen verkopen, heet dat speculeren. Je speelt een psychologisch win-verliesspel tegen andere mensen, met geld als je enige doel. Je kunt er geld mee winnen met wat dom geluk, maar het kost je zeker tijd en energie, en dat betekent dat je verloren hebt.

Blockchain

Blockchain is de technologie achter Bitcoin. Het is een goocheme (MMW: dat vind ik een mooi woord. MMM gebruikt ‘nifty’) nieuwe software-uitvinding. Het is open-source dus door iedereen gratis te gebruiken Blockchain is gewoon een computer protocol dat twee mensen (of machines) in staat stelt transacties te doen, zelfs als ze elkaar of hun netwerk niet vertrouwen.
Bitcoin is een toepassing van blockchain, er zijn andere toepassingen en de bitcoin-toepassing is te na te maken want de technologie is open-source. Het is vreemd dat die ene specifieke toepassing steeds meer waard zou worden.
(MMM verwijst naar een vergelijking van unassumingbanker hier te vinden onder ‘Coins vs. tech’)

Waarom is de Bitcoin uitgevonden?

Aan de uitvinding van de Bitcoin ligt de veronderstelling ten grondslag dat het verkeerd is om een nationale overheid de mogelijkheid te geven geldstromen te monitoren en te gebruiken voor wetshandhaving.
“Natuurlijk hebben de G20-landen stabiele financiële systemen, maar Bitcoin is levensreddend op plekken als Venezuela waar de overheid de waarde van je spaargeld in een nacht kan laten verdampen.” wordt er gezegd.

Opmerking MMW: volgens mij wordt hier bedoeld dat het idee is dat je geen overheid meer nodig hebt om een stabiel financieel systeem/valuta te garanderen, en dat dat goed is omdat een overheid niet altijd te vertrouwen is.

MMM gaat verder: 

Valuta die door een overheid uitgegeven worden zijn waardevol omdat ze staan voor menselijk vertrouwen en samenwerking. Er is geen welvaart en handel zonder deze twee dingen, dus je kunt er maar beter voor gaan en mensen vertrouwen. Er zijn geen financiële instrumenten die je beschermen tegen een wereld waar we elkaar niet langer vertrouwen.

Dus, Bitcoin is een protocol dat is uitgevonden om een geldprobleem op te lossen dat niet bestaat in de rijke landen, daar waar het meeste geld is.

Wat als Bitcoin dé wereldmunt wordt?

Een ander argument voor de waarde van Bitcoin is dat het totaal aantal bitcoins beperkt is. De fundamentele waarde (? ‘fundamental value’) van alle bitcoins samen is dus het BBP van de hele wereld (waar staat die 2e B dan nog voor :)) of ten minste de totale waarde van al het goud in de wereld.

Dit gaat niet gebeuren. Er zijn wel meer dingen waarvan de voorraad beperkt is, en die gaan we ook niet gebruiken als wereldmunt. Laten we er duidelijk over zijn, om een echt betaalmiddel te worden moet Bitcoin aan de volgende voorwaarden voldoen:

• gemakkelijke en wrijvingsloze handel tussen personen
• breed geaccepteerd als legaal betaalmiddel voor alle schulden, publiek en privaat
• een stabiele waarde die niet fluctueert

Bitcoin voldoet aan alle drie niet, en zelfs het veilig opslaan ervan is moeilijk (zie verschillende hacks van bitcoinwallets en –‘beurzen’).

Op dit moment is er maar één factor die de prijs opdrijft en dat zijn andere speculanten. De prijs gaat niet omhoog omdat mensen bitcoins kopen om er echt zaken mee te doen. Een bitcoin is alleen waardevol als je hem weer omzet in een echte munt.

Kunstmatig schaars

Daarnaast zou een munteenheid niet kunstmatig schaars (? ‘sparse) moeten zijn. De waarde moet toenemen met de voorraad van goederen en diensten in de wereld, anders komen we uit bij deflatie en hamsteren. Het helpt dat wijze, gecentraliseerde mensen (Federal Reserve system en andere centrale banken) het systeem leiden. In een wereld van menselijk vertrouwen, is het een goede tactiek om de wijste en meest gerespecteerde mensen in een positie van Volwassen Supervisie (?) te zetten.

Ten slotte: 

Niets wordt een goede investering, alleen maar omdat 'de prijs de laatste tijd stijgt'

Overheden gaan niet iedereen anoniem laten handelen en belasting laten ontduiken door Bitcoin te gebruiken. Als cryptocurrency een kans heeft, dan is het een vorm die door de overheid ondersteund wordt (Fedcoin).
Maar daar wil je het toch niet voor hebben, want je verstopt je geld nu toch ook niet op de zwarte markt? Het leven is beter en welvarender als je niet leeft als een crimineel.

Cryptocurrency-bubbel

De cryptocurrency-bubbel is een herhaling van het verleden: een flink deel van de mensheid is vatbaar voor massa-begoocheling wat leidt tot irrationeel gedrag. Het is een bekende fout in ons systeem en we hebben onze samenleving deels ingericht om ons ertegen te beschermen. De definitie van een naïeve investeerder is “Steeds gretiger zijn om iets te kopen als de prijs omhoog gaat.”

Wees niet een van deze dwazen. 

Aldus Mr. Money Mustache in zijn artikel "Why bitcoin is stupid"
Ik blogde eerder zelf al kort over Bitcoin.

Dood kapitaal moet belegd worden

Wanneer is geld ‘over’? Ik schreef begin september al dat ik daar nog een keer op terug wilde komen. Ik heb een grof idee in mijn hoofd maar het antwoord voor mezelf nog steeds niet geformuleerd als ik deze passage tegenkom in mijn boek:

Reserves

Omdat het over een afgebakende periode gaat, is het voor onze student-zwerver makkelijk rekenen. Hij vermenigvuldigt de kosten van de afgelopen week met het aantal weken dat hij nog denkt te blijven. Hij houdt een buffer 'de reserves' aan van 1 dollar. Dat is 45% oftewel 1,8 weken op 4 weken. Hij lijkt overigens niet te diep na te denken over die buffer, 1 is een lekker afgerond getal.
Toen ik het las vond ik het wat weinig die ene dollar, ook als je het zou omrekenen naar huidige bedragen, maar omgezet in een percentage lijkt het me een prima buffer.

Meer uitgegeven

Overigens is het mij niet helemaal duidelijk hoe hij aan die 55 cent komt. Hij zou met 10 dollar op stap gaan, er is sinds zijn aankomst in New York een week verstreken en hij heeft nog 2,20 + 1,00 + 6,00 = 9,20 over. Dat zou volgens mij betekenen dat de eerste week 80 cent gekost heeft. Maar misschien heeft hij voor of tijdens de reis een kwartje opgemaakt. Hij heeft de eerste week sowieso meer dan 55 cent uitgegeven, maar hij heeft ook geld verdiend. Hij rekent er kennelijk op dat hij ook tijdens het vervolg van zijn reis ongeveer net zo veel geld kan verdienen. Waarom ook niet.

Investing the rest

Hoe dan ook, hij komt tot de conclusie dat hij zes dollar ‘over’ heeft. “... en dood kapitaal moet belegd worden.” Dat is ongeveer wat Mr. Money Mustache ook zegt in een kort door de bocht-versie van zijn methode: “Figure out how much money you are taking home and subtract the amount you are spending. Be sure to keep all that surplus money at work, by paying down high interest debt first and then investing the rest.”

Dood kapitaal

Ik vind de term ‘dood kapitaal’ wel beeldend. Het maakt goed duidelijk dat je er niet zo veel aan hebt. In die zin sluit het heel goed aan op 'Wie niet besteedt wat hij heeft gespaard'. Zelf heb ik op het moment geen dood geld, en ik stort dus niets bij op mijn beleggingsrekening. Meneer en ik moeten nog steeds bekijken of we samen geld hebben dat we eigenlijk zouden moeten investeren.

Deposito's

Negentien deposito's heb ik. Ze hebben allemaal verschillende einddata en verschillende doelen. Ik beheer ze handmatig. Dat is best wel wat gedoe. Ik ben enigszins benieuwd hoeveel me dat nou oplevert. Maar ik vind het eerlijk gezegd wat veel werkt om dat precies uit te rekenen. Daarom heb ik uitgerekend wat de deposito's die deze maand afliepen me hebben opgeleverd.

Deposito versus gewone spaarrekening

In totaal gaat het om 13.175 euro in deposito's van één jaar (op één na: een deposito van 1.000 euro van zes maanden). De deposito's leverden €114,25 aan rente op. Als ik het geld op een gewone spaarrekening had laten staan had met dat ongeveer €73,- opgeleverd. Een verschil van ruim veertig euro dus. Misschien niet heel veel, zeker niet als je het afzet tegen ruim dertienduizend euro, maar het valt me toch niet tegen. Omdat de rentes zo laag zijn, had ik gedacht dat het minder zou schelen.

Het geld in mijn deposito's heeft zoals gezegd allerlei doelen. Het is dus geld waarmee ik niet wil beleggen. 

"Puur hypothetisch heb ik daar toch ook even naar gekeken." 

Beleggen

Als ik het bedrag op 1 september 2016 bij mijn beleggingen had gezet, had het me zo'n 487 euro opgeleverd.

Bitcoins

En, gewoon omdat het kan, omdat Meneer toch een heel ingewikkelde excel-sheet heeft gemaakt om de bitcoinkoers te analyseren, heb ik hem gevraagd wat het ons had opgeleverd als we een jaar geleden voor 13.175 euro aan bitcoins hadden gekocht. Het had ons bijna 74.000 euro opgeleverd. Puur hypothetisch dus, want met dit geld zou ik nooit beleggen, laat staan bitcoins kopen. Er zijn ook tijdsframes anders dan deze toevallig gekozen periode die verlies hadden opgeleverd.

Ik was ook helemaal niet van plan om dat uit te rekenen, maar toen ik toch lekker bezig was en Meneer wel even wilde helpen, rolde het uit mijn toetsenbord voor ik het wist. Ik ga een andere keer wel nadenken over of en hoe ik wat meer structuur aan kan brengen in mijn deposito's, en of ik dat überhaupt zou moeten willen.

Skyfall

Kronkel schreef dat mijn blogje over Bitcoins hem (of haar) deed denken aan James Bond die na een vechtpartij in een casino op het aangeboden koffertje reageert met: “Put it all on red.” Ik snap dat iemand daaraan denkt bij het bitcoinverhaal en zeker als je die film afgelopen weekend hebt gezien, zoals bij Kronkel het geval was.

Ik ben wel benieuwd hoe de vergelijking uitvalt, dus ik duik er wat dieper in. Geeft me meteen een excuus om wat Bond-fragmenten te bekijken en daar vermaak ik me altijd wel mee. Slechts twee google-zoekopdrachten en twee fragmenten later kan ik concluderen dat Kronkel Skyfall heeft gekeken. -Interessante titel in dit kader.-

Mijn eerste reactie was dat de vergelijking meteen al misgaat, want we gaan natuurlijk niet ál ons geld in Bitcoins stoppen (áls we al Bitcoins gaan kopen, maar daar lijkt het eerlijk gezegd wel op). Echter, Bond stopt ook niet al zijn geld erin. Sterker nog, het is geld wat hij aangeboden krijgt, het is echt helemaal extra. Dat hij het koffertje niet accepteert en er dus ook niet vanuit gaat dat eventuele winst bij hem terecht komt, laat ik even buiten beschouwing.

Als we Bitcoins gaan kopen, doen we dat met geld wat we over hebben, en niet bijvoorbeeld met geld dat bedoeld is voor de hypotheekaflossing met het idee dat we dan later veel meer geld hebben om af te lossen. Goede vraag is dan wel wat ‘over’ is. Het is op het moment niet zo dat we nooit meer inkomsten hoeven te genereren om te kunnen blijven leven zoals we nu doen. Een aandachtspunt om op terug te komen.

Dan het rendement. Ik weet niet zo veel van roulette, maar volgens mij zit het zo:
Als je inzet op rood en het balletje valt op een rood cijfer dan krijg je het dubbele terug. Dat is een rendement van 100%.
Het rendement van Bitcoins was over het afgelopen jaar 519%, en gemiddeld over ruim twee jaar 228% per jaar. Dat kun je met één keer put it all on red niet halen, met twee keer zit je op 400%.
Voor beide opties geldt dat je van tevoren niet weet wat de uitkomst is. Het verschil is wel dat het bij Bitcoins alle kanten op kan, en bij roulette is het rendement -100% of 100% (als je alles in één keer inzet). Bij Bitcoins kan er, zolang het rendement op je inleg hoger is dan -100% herstel optreden, maar misschien komt dat nooit of onvoldoende. Je weet bij all on red een stuk sneller waar je aan toe bent.

De kans op rendement bij roulette staat vast (als het casino eerlijk is, en daar ga ik van uit). Er zijn 37 vakjes: 18 rood, 18 zwart, en 1 groene (de nul). De kans op een rendement van 100% is dus 18/37 oftewel 0,49 bij één spelronde. De kans op een rendement van 400% in twee spelrondes is 0,24. (Toch? Wiskunde A was niet mijn sterkste vak.)
De kans op rendement bij bitcoins is niet te berekenen. We kunnen een inschatting maken, kijkend naar het verleden (geen enkele garantie), hoe het systeem in elkaar zit en hoe de maatschappij daarop reageert en hoe wij denken dat het in de toekomst zal gaan. De kans op een rendement van 100% of hoger het komend jaar? Ik durf er geen getal aan te koppelen. Als ik eerlijk ben, denk ik niet dat die kans groter is dan 0,49. Maar andersom geredeneerd:
Bij roulette is er een kans van 0,51 dat je alles kwijtraakt (een rendement van -100%). Ik schat in dat de kans dat je alles kwijtraakt als je bitcoins koopt heel veel lager is.

Als iemand mij nu 100 euro zou geven met de keuze het in het casino te besteden of aan Bitcoins, zou ik zonder twijfel voor de Bitcoins kiezen. Niet dat de redenering hierboven zo overtuigend is, maar ik merk dat ik Bitcoins, en de bijbehorende mogelijkheden een stuk interessanter vind.

Bitcoins

Meneer Money Wenkbrauw en ik bellen elkaar bijna nooit. Ook niet als we elkaar wat langer niet zien. “Bellen is voor boodschappen,” zei mijn vader vroeger altijd. En hoewel hij daar niet eens zo streng in was en ik het toen niet met hem eens was, is daar iets van blijven hangen. Whatsapp heeft nooit een dergelijk stempel meegekregen en we appen er dan ook vrolijk op los. De ‘boodschappen’ en serieuze onderwerpen nemen we meteen mee in de app dus daar hoeven we dan meestal ook niet meer over te bellen.

Zo kon het gebeuren, dat ik laatst terwijl ik een paar dagen bij mijn ouders was, wat appjes kreeg over bitcoins:

Toen werd het gesprek even flauw :). Er volgden ook nog wat serieuze appjes, maar uiteindelijk leek het ons beter dit face-to-face te bespreken. Ik had al eerder een keer bitcoinuitleg van Meneer gekregen, maar een mini-opfriscursus over blockchain-technologie, wallets en dergelijke was geen overbodige luxe. En natuurlijk spraken we over waarde(-ontwikkeling), risico, betrouwbaarheid, veiligheid. Voorlopige conclusie is dat we ernaar neigen om wat bitcoins te kopen.

We realiseren ons dat het risico best groot is. Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn en als het zo klinkt is het dat meestal ook. En in het verleden behaalde resultaten geven geen garantie voor de toekomst. Maar wie niet waagt, wie niet wint. En bitcoins passen bij ons: we houden van technologie, nieuwe ontwikkelingen en het onderzoeken van alternatieven -ook of misschien wel juist wel- voor zaken die vanzelfsprekend lijken. Ik moet toegeven dat Meneer de technologie beter doorgrondt dan ik, maar het lijkt me voldoende dat een van ons het echt goed snapt.

We laten het nu even bezinken (en hopen dat de koers ondertussen een beetje daalt (zoals dit weekend, jeej) zodat we goed in kunnen kopen als we definitief beslissen om bitcoins-gebruikers te worden).

Het langetermijnrendement van sparen

Het rendement van sparen is op het moment heel erg laag. Het rendement kan al een tijdje niet meer op tegen de inflatie, en daar bovenop komt nog de belasting die je over spaargeld moet betalen als je boven de drempel komt. Je spaargeld wordt dus minder waard op het moment.

Nou kun je op het moment hetzelfde zeggen over het rendement van beleggen. Dat is (tenzij je precies de goede aandelen hebt gekocht) de afgelopen tijd zelfs flink negatief geweest. Dat kan zeker niet op tegen de inflatie. En ook over je belegde vermogen betaal je belasting. Je belegde vermogen wordt dus ook minder waard op het moment.

Beleggers en hun adviseurs wijzen bij laag of negatief rendement altijd naar de lange termijn. 'Zelfs als je een flinke beurscrisis meemaakt, haal je op de lange termijn een goed rendement.' Daar heb ik het afgelopen jaar (toen ik me een beetje ging oriënteren op beleggen) veel studies, rekenvoorbeelden en varianten van langs zien komen.

Nu vroeg ik me af of dat niet ook voor sparen geldt. Ik meen me te herinneren dat ik in de jaren tachtig wel eens geld vastgezet heb tegen een percentage van 12% of zo. De rente is dus vele malen hoger geweest dan nu, en ik denk dat de rente ook wel weer gaat stijgen.
Onderstaand plaatje vond ik over de rente-ontwikkeling in Nederland van 1540 (!) tot 2008. Daarna is de rente nog flink verder gedaald. Wat ik er zonder al te diepgaande bestudering aan zie is dat de rente inderdaad vaak stijgt en daalt, dat er in de jaren tachtig een ongekende piek was, en dat er vervolgens een ongekende daling plaatsvindt.

"Lange rente Nederland 1540 -2008 (bron: hoofbosch.nl/rente-vanaf-1540)

Ik vraag me nog steeds af wat het gemiddelde rendement op een spaarrekening over 30 jaar is, want dat kan ik hier niet zomaar aan aflezen. Wat als ik dat geld uit de jaren tachtig nooit van mijn spaarrekening had gehaald, maar steeds op de slimste manier vastgezet?

Ik heb even gegoogeld, en hoewel ik meer informatie vind over het rendement van beleggen op de lange termijn, zijn er ook artikelen over het langetermijnrendement van sparen.

Op geldentrecht.nl bijvoorveeld staat een vergelijking tussen sparen en beleggen: stel dat je vanaf januari 1989 maandelijks 25 euro had gespaard of belegd. Medio 2015 zit je dan met sparen op een bedrag van ruim 11.000 euro en met beleggen op 30.000 euro. Hierin is overigens geen rekening gehouden met de kosten voor beleggen. Die kosten konden vooral vroeger behoorlijk oplopen. Dus ik denk dat het verschil in resultaat in dit voorbeeld stukken minder groot is.

Op iexprofs.nl staat: "In de periode 1900-2012 leverde een Nederlandse spaarrekening 3,6% per jaar op (bij een inflatie van 3%). Aandelen leverden een rendement op van 7,9% over dezelfde periode. En de veiliger obligaties scoorden qua rendement met 4,5% ook beter dan de spaarrekening."

Met wat voor spaarrekening in het laatste voorbeeld gerekend is, weet ik niet. Stel dat het een spaarrekening is geweest met vrij opneembaar saldo en dat het rendement hoger had kunnen zijn door gebruik te maken van deposito's. Dan zou depositosparen meer dan twee keer zo veel op moeten brengen als gewoon sparen om hetzelfde rendement als beleggen te krijgen.

Voor de lange termijn lijkt beleggen dus toch de betere keuze. Ik vind het verschil met sparen niet eens zo groot, maar het is wel genoeg om het verschil te maken tussen wel of niet vervroegd met pensioen kunnen. En daar wil ik het risico graag voor nemen.

Van meevallers doe je iets leuks: je pensioen opbouwen

Mister Money Mustache heeft een artikel waarin hij een aantal belangrijke principes voor mensen die snel met pensioen willen en nog niet zo ver zijn, op een rij zet. Ik loop er stuk voor stuk doorheen. Vandaag het tweede principe.

2. Meevallers zijn voor je pensioen
Iedereen heeft wel eens een meevaller met geld. Extra geld dat op de een of andere manier je kant op komt (niet van een loterij, dat heeft vrijwel niemand). Geld waarvan je kunt kiezen waar je het aan besteedt.
Het moment dat ik me dat realiseer geeft me altijd een gevoel van rijkdom, en daar geniet ik van. Of ik nou een muntje van twee vind in een zomerjas van vorig jaar of mijn (niet zo onverwacht maar voor mijn gevoel nog altijd 'extra') vakantiegeld op mijn bankrekening zie staan.
En dat gevoel, daar gaat het om. Het gevoel dat je kan doen wat je wil. Dat gevoel wil ik wel altijd. Ik kan al best vaak doen wat ik wil, maar niet altijd en vaak wordt dat veroorzaakt doordat mijn werkgever iets van me wil.
Daarom kies ik ervoor om meevallers te investeren in mijn pensioen. In mijn geval, op dit moment, betekent dat het laatste beetje van mijn buffer herstellen en dan als de wiedeweerga beleggen. Mooi woord trouwens: wiedeweerga.

Het principe is dus: Zo lang je nog aan het opbouwen bent, gebruik je meevallers voor je pensioen en niet voor iets anders.

En die munt van twee euro? Die gaat in mijn portemonnee en zo lang als hij daar zit, heb ik de mogelijkheid een ijsje of een kop thee of een grote stroopwafel of zoiets te kopen. Rijkdom!

Actiepunt 2: Beleggen met je donder

In 'Wat te doen met de euro's die je bespaart?' ben ik erachter gekomen dat ik moet gaan beleggen. Uit die oefening kwamen twee actiepunten. Het eerste punt (fiscale mogelijkheden pensioenregelingen benutten) is al afgerond. Het tweede actiepunt, nummer 5 in de lijst van 'Wat te doen met je euro's', is Conservatief beleggen.

Na wat getwijfel, gedraal, gezoek en ge-overleg heb ik vandaag Rabo Rendemix aangevraagd.

Hoera! Bemoedigend schouderklopje (het is nog niet helemaal klaar).

Is Rabo Rendemix de beste? Ik weet het niet. Maar de tarieven zijn redelijk, de rendementen zijn goed en ik ben al klant bij de Boerenleenbank, wat het een stuk makkelijker maakt. 

Tijdens het twijfel-draal-zoek-overleg-proces heb ik voor mezelf geconcludeerd dat 'best' hier de vijand van 'redelijk' is en dat 'redelijk' nog altijd een stuk beter is dan niets. En ja, ik weet dat je met beleggen geld kunt verliezen. Maar de kans daarop op de lange termijn is klein, zeker bij niet al te offensief beleggen. Dus is het beter dan niets, want met sparen alleen lukt het zeker niet.

Ik ga beleggen met geld dat ik niet nodig heb. Ik ga beleggen met geld dat ik graag wil gebruiken om van te rentenieren, maar strikt noodzakelijk is dat niet. Ik begin met een deel van het vermogen wat ik al heb heb opgebouwd en als ik meer comfort krijg bij beleggen, zal dat ik dat deel groter maken.

Als je van oud naar nieuw leest, kun je hier klikken voor het volgende blog.

Er moet wel gewerkt worden

Ik dacht dus dat je moest sparen. Maar van sparen zegt meneer Snor lelijke dingen. Hij noemt dollars graag 'groene werknemers'. Alle slechte grappen die je over ambtenaren kent, vallen in het niet bij de kwalificaties die meneer Snor heeft voor groene werkers op een spaarrekening.

Dat is even slikken voor mij. Ik ben opgegroeid met het idee dat sparen goed is: goede mensen sparen. Bovendien vind ik het makkelijk en is het veilig (als je rekening houdt met de grenzen van het garantiestelsel).

Maar het devies is dus niet sparen, maar besparen en het geld dat ik over heb voor me laten werken. Het schijnt relatief eenvoudig te zijn om een gemiddeld rendement van 7% te halen. Ik word er nog een beetje zenuwachtig van. Want ik heb geen verstand van beleggen en wat is de goede tijd om in te stappen? Daar heeft Mister Money Mustache een mooie oneliner voor: “The best time to invest in stocks was long ago. The second best time is today.“ Volgens hem gaat de aandelenmarkt gemiddeld altijd omhoog en ondertussen ontvang je dividend. Het is niet de bedoeling dat je de aandelen op korte termijn weer verkoopt. Dus je hoeft er ook geen stress van te hebben.

Er moet wel gewerkt worden, niet door mij, maar door het geld. Ik moet wel even over een drempel heen en uitzoeken hoe het moet. Da's nog best een opgave.

Andere opties om wat meer rendement te halen dan de louzy 1,8% die je nu op de beste spaarrekening krijgt, die Mister Money Mustache noemt zijn: huizen verhuren en geld uitlenen.

Als je van oud naar nieuw leest, kun je hier klikken voor het volgende blog.

Actiepunt 1: Hoe zit het met mijn pensioen?

Als ik Mr Money Mustache goed begrepen heb, raadt hij aan om (nadat je je dure leningen hebt afgelost) de belastingvrije ruimte voor je pensioen optimaal te benutten. Hier lopen ongetwijfeld de Nederlandse en Amerikaanse situatie uit elkaar. Het leek me geen slecht plan om uit te zoeken of er voor mij, in mijn situatie lucratieve mogelijkheden zijn.

Om kort te zijn: die zijn er nu niet voor mij.

Je kunt in Nederland belastingvrij pensioen opbouwen tot een bepaald bedrag. Ik heb nog niet uitgevonden hoe dat maximum bedrag beredeneerd is, wel hoe het berekend wordt. De belastingdienst heeft daar een rekenhulp voor. Die vul je overigens niet zomaar even in, tenzij je inkomen en pensioenaangroei uit je hoofd weet. Maar als je die gegevens (en mogelijk nog een paar die voor mij niet aan de orde zijn) hebt opgezocht, is het vrij simpel.

Ik blijk via het pensioenfonds van mijn werkgever het maximum belastingvrije pensioen op te bouwen. Dat is mooi. Ik kan van alles vinden van de hoogte van dat maximum, maar het is er nou eenmaal en ik benut de ruimte maximaal.

Er zijn nog andere opties om mijn pensioen te verhogen. Ik kan het nabestaandenpensioen dat ik opbouw laten omzetten in gewoon pensioen. Maar dat kan pas als ik mijn pensioen aanvraag en dat kan pas vanaf mijn 60e. Overigens moet meneer Money-wenbrauw daar toestemming voor geven, maar ik voorzie geen problemen.

Dan nog een TIP VOOR ALLE ECHT JONGE MENSEN: zoek uit of partnerpluspensioen interessant is. Je kunt het later omzetten in pensioen voor jezelf, en je kunt het volgens mij ook opbouwen als je geen partner hebt. MAARRR je moet het aanvragen binnen een half jaar nadat je gestart bent met het opbouwen van je pensioen. Welke 22-jarige doet dat in hemelsnaam? 

Voor mij is het in ieder geval niet meer aan de orde. Doe iets goeds voor je medemens en vertel het je buurjongen, nichtje of nieuwe collega.

Actiepunt #1 afgerond: Hier valt niets te halen voor mij dus als de donder aan de slag met
Actiepunt #2: Beleggen

Als je van oud naar nieuw leest, kun je hier klikken voor het volgende blog.

Wat te doen met de euro's die je bespaart?

Ik moet zeggen dat ik het leuk vind: dat besparen. Ik weet ook niet hoe lang dat zo blijft, maar voorlopig profiteren we er maar van. Ik vind het cool als ik weer een paar euro bespaard heb. In mijn hoofd zit tegelijk echt wel het besef dat ik er daar niet mee kom, maar dat is voor de volgende stap.

Dit is het begin, en daar moet je beginnen want bij het einde heeft geen zin.

Ik ben dus begonnen met het niet uitgeven van euro's. Ik betaal niet meer elke werkdag 5 euro voor de trein, of 2,50 voor een lunch. Het geld blijft lekker op mijn bankrekening staan en aan het einde van de maand, als ik kan zien wat ik over heb, zet ik het op mijn spaarrekening. Ik room mijn lopende rekening helemaal af. Dat heeft twee effecten:

1. Op elke euro die ik overhoud, krijg ik rente. Vervolgens groeit die euro en daar hoef ik niets voor te doen. Het gaat langzaam met de huidige rentestand, maar hij groeit.
2. Omdat ik mijn lopende rekening elke maand helemaal afroom, let ik nog beter op mijn uitgaven. Ik vind het namelijk een vreselijk idee dat ik in een winkel mogelijk geconfronteerd word met een piepende pinautomaat: “Saldo ontoereikend”.

Dat is behoorlijk in lijn met hoe het beschreven wordt op de site van Mister Money Mustache. Hij (of eigenlijk zijn alter ego The Realist) heeft het alleen niet direct over een spaarrekening. Volgens hem moet je het volgende -in deze volgorde- doen met het geld dat je over hebt. Alle punten in mijn voorlopige vrije vertaling naar het Nederlands. Ik ben geen pensioenregelingen-, hypotheek-, belasting- of beleggingsexpert en weet dus niet zeker of dit het beste is en zelfs niet altijd wat precies bedoeld wordt. Ik hoop erachter te komen tijdens dit traject. Voorlopig klinkt het logisch en verstandig.

Todo met elke euro die je hebt uitgespaard:

1. Leningen met hoge rente afbetalen (creditcards).
2. Alle mogelijkheden voor je pensioenopbouw benutten.
3. Alle andere leningen afbetalen.
4. Extra aflossen op je hypotheek
5. Conservatief beleggen
6. Zet het op een spaarrekening met zo'n hoog mogelijke rente. NB Dit is echt een soort laatste toevluchtsoord. Doe eerst al het bovenstaande.

#1 en #3 zijn klaar (nooit van die leningen gehad), voor #4 heb ik een plan en #6 doe ik al sinds kort. Dus wat moet ik nu doen?

• Uitzoeken hoe dat zit met pensioenopbouw (#2). Wat bedoelt Mister Money Mustache? En hoe vertaalt zich dat naar Nederland (in 2015)? Lees hier verder.
• Gaan beleggen (#5). Dat vind ik eng en moeilijk. Maar gelukkig mag (moet) het conservatief. De hoogste spaarrente is leuk, maar is ruim onvoldoende om binnen tien jaar met pensioen te kunnen en dat is wel mijn doel. Dus ik moet wat beters doen. Lees hier verder.

Als je van oud naar nieuw leest, kun je hier klikken voor het volgende blog.