31 januari 2018

Weggeven

Ik ben in het algemeen heel blij met de veranderingen die ik de laatste drie jaar in mijn leven heb gebracht. Ik heb ervoor gekozen:
  • mijn geld bewust uit te geven en vooral veel minder uit te geven;
  • ‘mijn geld voor me te laten werken’;
  • vooral dingen te doen waar ik blij van word.

Nadeel

Het is allemaal nog in ontwikkeling. De laatste tijd vooral het tweede punt zoals jullie hebben kunnen lezen. Ik ben van alles aan het leren en dat bevalt goed, net als de meeste andere dingen die erbij horen. De vrijheid die ik ervaar vind ik heerlijk. Ik ben echter ook wel tegen een nadeel aan gelopen. Toevallig werd ik afgelopen twee keer met ‘mijn neus op dat feitje gedrukt’.

Weggeven

Gisteren publiceerde ik mijn versie van een artikel van Mr. Money Mustache. Het ging over alternatieven voor het aflossen van je hypotheek, en en passant stipte hij het onderwerp ‘weggeven’ aan. 'Meer weggeven' bestempelde hij als ‘quite interesting’. Hij gaf aan niet meer inkomen voor zichzelf nodig te hebben. Het enige waarom hij meer inkomen nog interessant zou vinden was dus het weggeven van geld. Maar hij gaf ook aan dat hij daarvoor geen leningen aan wilde gaan. Recent heeft hij nog een artikel over weggeven geschreven. Ga ik ook nog maar eens lezen.

Ezelplan 

Eerder deze week was dit onderwerp al bij me naar boven gekomen toen ik de post van Lonica las over haar ezelplan. Ze vroeg of we zouden overwegen een ezel te sponsoren. “Ha leuk,” dacht ik. Vervolgens: “Dat kan ik me nu, met de keuzes die ik heb gemaakt, niet veroorloven.” En dat vind ik best wel jammer. Ik had het al eerder gemerkt: ik ben een stuk beperkter geworden in de donaties en cadeautjes die ik weg kan geven. Dat vind ik echt wel jammer.

Drie alternatieven 

Gelukkig zijn er alternatieven voor geld of geld-kostende cadeautjes: ik kan zelf dingen maken, en ik kan tijd en aandacht geven. Dat is meestal heel waardevol en leuk, vaak zelfs leuker dan geld(kostend). Maar soms, voor sommige dingen, heeft iets of iemand nou eenmaal meer aan geld dan aan tijd van een ander. 
Terwijl ik dit stukje typ, schiet me nog een invulling te binnen van ‘weggeven’ die ik een hele tijd geleden las op het blog van Rentenier: ik kan een reclame voor een goed doel doel plaatsen op mijn blog. Ik ga eens even wat uitzoeken. En tegen de tijd dat het ezelplan van Lonica concreter is, ga ik daar ook zeker aandacht voor genereren. Want ik houd wel van kleinschalige projecten van mensen die weten waar ze mee bezig zijn.


30 januari 2018

Aflossen of investeren?
Een win-winvraag volgens Mr. Money Mustache

Mijn blogje van gisteren was eigenlijk een zijstapje van deze blogpost. Ik moest aan mijn aantekening over aflossen en verhogen denken toen ik hiermee bezig was en toen heb ik geprobeerd die gedachten hierin te fietsen. Dat werd een janboel. Ik denk dat ik het overzichtelijker heb gehouden door ze te scheiden.
Dit blogje is mijn versie van het artikel van Mr. Money Mustache (MMM) van 24 februari 2012:

Let op: het artikel van MMM dateert dus van 2012. Dit is mijn versie, dat wil zeggen dat ik zijn blog volg, maar er ook af en toe mijn eigen draai (anno 2018) aan geef. Komt ie:

Investeren in vastgoed

Als het over vastgoed-investeerders gaat, heb je de investeerders die dat helemaal uit eigen middelen willen doen. Ze sparen het geld voor de aankoop volledig bij elkaar en gaan dan pas kopen. Andere investeerders kopen een huis met behulp van een hypotheek en lossen vervolgens als een dolle af. Weer andere investeerders lenen 75% of meer van de aankoopprijs, en laten die lening zo lang mogelijk staan. Zo houden ze zo veel mogelijk geld beschikbaar voor aanvullende investeringen.

Of dit nou gaat over een pand om te verhuren of je eigen huis, de overwegingen zijn vergelijkbaar. De vraag is of je je hypotheek zo snel als mogelijk zou moeten aflossen of dat je dat geld beter in aandelen en andere investeringen kunt steken omdat het verwachte langetermijnrendement van aandelen of investeringen beter is dan de huidige rentepercentages op hypotheken.

Win-win

Om tot een goed antwoord te komen moet je behoorlijk wat dingen meenemen: risico, karakter, hoe dicht je bij je pensioen zit, waardering van bezit (ik snap niet precies wat MMM hier bedoelt), cashflow, en een toekomstvoorspelling (ten minste een poging).

Best ingewikkeld dus. Het goede nieuws is: Het is een win-winvraag als je hiermee bezig bent, omdat je blijkbaar -wat je ook kiest- bezig bent met je geld voor je te laten werken, zodat je op termijn welvarender wordt. De Mustache-Manier is flexibel genoeg om ons allemaal relatief snel rijk te maken (het staat er echt), dus het is niet nodig om ons vast te pinnen op één strategie als De Enige Manier.

MMM beschrijft vervolgens vier scenario’s/strategieën. Hij kan zelf niet kiezen tussen die twee woorden. Ik vind ze allebei niet de lading dekken dus ik kies voor de term: types. Ik zou trouwens andere types uitgekozen hebben, maar hee MMM doet het voor de lol, ik volg zijn blogartikel in dit blogje en als ik nou mijn eigen type ga introduceren, wijk ik wel erg ver af.

Type 1: De consument die denkt dat hij een investeerder is

Als je ervoor kiest om je hypotheek niet af te lossen met als argument dat het –zeker op dit moment- een goedkope lening is en dat je het geld beter kunt investeren, dan moet je dat geld ook wel gebruiken om te investeren. Als je het geld in plaats daarvan gebruikt om dingen te kopen, gewoon dingen die geld kosten, dan is het geen redenering maar een slecht excuus.

Type 2: De hardcore huisbaas

MMM haalt Joe (van het forum van zijn site) erbij. Joe rekent voor hoe je veel sneller geld kunt verdienen als je een deel van de hypotheek op je verhuurhuizen laat staan. Joe geeft een wat uitgebreider rekenvoorbeeld, ik ga wat korter door de bocht en maak er iets meer mijn eigen voorbeeld van:

In Nederland vragen hypotheekverstrekkers voor verhuurhuizen dat je ongeveer 1/3 zelf inbrengt. Dat betekent dat je als je gebruik maakt van een hypotheek je met hetzelfde geld maximaal drie keer zo veel huizen kunt kopen ten opzichte van de situatie waarin je alles zelf financiert.
Ik maak hieronder een schatting op basis van de kosten die we tot nu toe hebben ingeschat, en onze inschatting van een redelijke huur die je kunt vragen voor de huizen van ongeveer een ton die we tot nu toe gezien hebben.
  • Koopsom: 100.000
  • Hypotheekkosten: 3.850 per jaar
  • Overige kosten: 4.500 per jaar
  • Huuropbrengst: 10.500 per jaar
Netto opbrengst met hypotheek: 2.150 per jaar per huis; per 3 huizen: 6.450
Netto opbrengst zonder hypotheek: 6.000 per jaar

Drie huizen met hypotheek levert met deze cijfers dus net iets meer op. En je bouwt ook nog eens vermogen op door aflossing van de hypotheek (betaald door de huurders). Drie huizen is natuurlijk wel meer werk dan een huis. Dat is zeker nog een apart onderwerp: hoe passief kun je dit werkelijk doen?

Type 3: De jonge investeerder in aandelen

Stel: je begint net met sparen voor je vervroegd pensioen. Je hebt een goede baan waardoor je wat geld overhoudt. Maar je bent niet geïnteresseerd in ‘huisbazen’ (als werkwoord, dus m.a.w. je wil geen huisbaas zijn) of je woont op een plek waar de huizenprijzen zo hoog zijn dat je ze niet kunt betalen (MMM zegt: 'waar de huizenprijzen te hoog zijn om aanschaf als een verhuurhuis te rechtvaardigen.' Ik denk dat als de koopprijzen hoog zijn, de huurprijzen ook hoog zijn dus dat dat elkaar opheft. Misschien dat het zelfs wel beter is, maar daar heb ik nog niet langer dan een minuut over nagedacht dus pin me daar niet op vast. Hoe dan ook als je een ‘jonge investeerder’ bent, heb je waarschijnlijk gewoon nog niet geld genoeg om huizen te kopen in de duurste regio van het land).

Dus je besluit te investeren in aandelen. De algemene aanname is dat aandelen op de lange termijn 7,5% rendement opleveren (daar moet dan nog wel inflatie af). Dat is ruim meer dan de rente die je nu betaalt over je hypotheek. Dit is dus eigenlijk de eerlijke-variant van Type 1.

Volgens MMM kun je trouwens eerst beter maximaal investeren in pensioenregelingen (401(k) in Amerika). In hoeverre dat opgaat voor de Nederlandse situatie is een onderwerp dat buiten het bestek van dit blog valt.

Type 4: De conservatieve vroegpensionado (MMM zelf)

MMM schrijft positief over 2 en 3, en hij heeft in het verleden ook vergelijkbare keuzes gemaakt en ervan geprofiteerd (zelfs tijdens de financiële crisis, de huizencrisis in Amerika en twee grote recessies). Maar inmiddels heeft hij geen enkele hypotheek meer en vermijdt hij de verleiding om te lenen voor investeringen. Hij doet dus al zijn investeringen met eigen geld, zonder ervoor te lenen. Hij is niet de enige. Waarom kiest hij hiervoor?

1. MMM is een watje (schrijft hij zelf). Uit ervaring (niet alles is altijd goed gegaan op zijn weg naar financiële vrijheid) weet hij dat hij slecht slaapt als het niet helemaal goed gaat, terwijl hij wel maandelijks moet betalen voor de leningen.
Hij vindt het hartstikke leuk om huur te innen en de volledige opbrengst voor zijn gezin te houden, dus dat is wat hij doet.
Zijn analytische kant weet dat hij meer kan verdienen als hij zou lenen, maar soms kun je je veroorloven om je analytische kant te negeren. Wanneer? Zie het volgende punt:
2. MMM heeft al genoeg inkomen. Zijn passief inkomen is ruim voldoende om te betalen voor de levensstijl die hij ambieert. Waarom zou hij streven naar meer inkomen op een manier die hem stress bezorgt? Hij wil niet meer uitgeven. Meer sparen vindt hij maar matig interessant. Meer geven zou hij nog wel willen, maar hij is niet bereid daarvoor meer stress te accepteren. Hij werkt liever hard aan dingen waar hij van leert en waarmee hij geld verdient als bijkomstigheid.
3. Afbetaalde bezittingen kunnen een deel van het 'cashfixed' inkomen van een pensioenportfolio vervangen. MMM vraagt: Wat is beter voor een pensionado: 2 ton hypotheek houden en 2 ton investeren in bedrijfsobligaties; Of 2 ton in de afbetaling van de hypotheek steken en gewoon meer aandelen dan obligaties in zijn portefeuille te hebben? Zijn antwoord is dat de laatste optie het beste is omdat de opbrengst van het aflossen van de hypotheek 100% gegarandeerd is en er geen belasting over betaald hoeft te worden.
Ik snap dit niet helemaal. Volgens mij haalt hij er een variabele bij (obligaties). Voor de essentie van mijn blog maakt dit punt niet zo veel uit. Ik laat het erin staan omdat het in het oorspronkelijke blog ook staat. Tegen de tijd dat ik helemaal financieel onafhankelijk ben, kan ik hier nog eens naar kijken J
4. Er is toch niemand die MMM geld wil lenen. MMM past natuurlijk niet in het standaard-plaatje van iemand die een lening wil. Zijn inkomen uit een baan is relatief laag. Ook in Amerika zijn de regels rond leningen strenger geworden en dus doen banken heel moeilijk als hij geld wil lenen.

Uiteindelijk, ziet en respecteert MMM de kracht van de hefboomwerking van investeren met geleend geld, maar MMM is de rust van alles met eigen middelen doen gaan waarderen. Dat betekent natuurlijk niet dat jij het niet helemaal anders kunt doen. (Vindt MMM, en ik ook.)

Wij, Meneer en Mevrouw Money Wenkbrauw zijn aan het uitzoeken of Type 2 'de hardcore huisbaas' iets voor ons is. Punt 4 hierboven is dan nog wel een puntje. Het is de vraag of we een hypotheek kunnen krijgen. Dat is één van de dingen waarmee we aan de slag gaan.

29 januari 2018

Hypotheek aflossen en verhogen


In mijn Mevrouw-Money-Wenkbrauw-aantekeningenbestandje staat al een tijdje: “toch afl latr evt weer hypo verhogen?” Dat vraagt wat toelichting, ook als je mijn persoonlijke afkortingen begrijpt (vast wel, want het is niet een ingewikkelde versleuteling of zo, ik laat gewoon wat letters weg) Een toelichting dus:

Deposito's en spaarrekeningen

Ik heb flink wat (vind ik) geld verdeeld over een aantal deposito’s en spaarrekeningen. Ooit was dat geld bedoeld om mijn hypotheek van af te lossen. Toen kwam het heerlijke voorproefpensioenplan en werd de bestemming van dat geld het dekken van de kosten van mijn leuke leventje.

Niet investeren

Dat geld staat daar maar te staan. Omdat ik het op wil maken, hetzij aan mijn leuke leventje, hetzij aan het aflossen van mijn hypotheek, kan ik er verder niet zo veel mee. Ik investeer alleen met geld dat ik ergens voor bestemd heb als ik het acceptabel vind om het geld helemaal kwijt te raken. En dat vind ik in dit geval niet acceptabel. Bijna nooit eigenlijk (uitzondering: als de bestemming ‘investeren’ is, en ik heb (min of meer per ongeluk) ook nog wat geld belegd dat bestemd is voor een klus die a) niet noodzakelijk is; b) niet mijn grote droom is; en c) niet op korte termijn uitgevoerd kan worden;) 

Inflatie

Dat geld staat daar dus maar te staan en minder waard te worden. De rente die ik krijg op die spaarrekeningen is namelijk lager dan de inflatie. Het rentepercentage dat ik krijg is ook lager dan het rentepercentage dat ik betaal over mijn hypotheek.

Hypotheek aflossen en verhogen als dat nodig is

Is het dan niet slim om een deel van dat geld toch te gebruiken om mijn hypotheek af te lossen en zo mijn lasten naar beneden te brengen? Het is een beetje de bedoeling dat ik niet al dat geld nodig heb, daarvoor heb ik een Plan A en een Plan C. Dus dan kan ik nu best een deel gebruiken om af te lossen. Mocht ik het geld toch nodig hebben, kan ik mijn hypotheek weer verhogen toch? Ik realiseer me dat daar allerlei haken en ogen aan zitten, maar in de basis heeft het iets van een goed plan toch?

Ik kan het geld niet drie keer uitgeven

Behalve de haken en ogen aan het verhogen van je hypotheek als je geen inkomen hebt, zit er nog een soort van denkfout in de redenering: Voor de invulling van Plan C waar we (Meneer en Mevrouw Money Wenkbrauw) nu over na aan het denken zijn (investeren in vastgoed om te verhuren), zou ik geld nodig hebben. Ik weet nog niet of ik het ga doen. Het betekent namelijk dat het doel van een deel van het geld verandert en daarmee de termijn van mijn plan A. Die beslissing is onderdeel van de onder- en uitzoekfase waar ik nu in zit. Hoe dan ook: als ik geld nodig heb voor Plan C dan kan ik dat geld sowieso niet tegelijk gebruiken om mijn hypotheek (tijdelijk) af te lossen. De termijn waarop Plan C vorm moet gaan krijgen (of niet) is absoluut te kort om tijdelijk af te lossen..

Deze gaat even in de koelkast dus ik hoef nu niet uit te zoeken hoe groot de haken en ogen zijn. Waarom ik dan toch dit blogje publiceer? Het zwerft nou eenmaal rond in mijn gedachtegang.

Èèèn Rabobank wordt ook aangevallen?

De afgelopen dagen zag ik veel berichtjes over DDos-aanvallen op ABN en ING. Nu kan ik niet op de site van de Rabobank komen en ik kan ook niet inloggen op de app. Onhandig, want ik wilde wat dingetjes regelen en checken. Maar als ik de berichten goed heb begrepen hoef ik me geen zorgen te maken over de veiligheid van mijn geld.

Overigens hoeft het één (DDos-aanvallen op de ABN) niets met het ander (dat ik niet kan inloggen bij Rabo) te maken te hebben. Zelfs al heeft Rabo nu ook te kampen met een dergelijke aanval, dan nog hoeft dat niets met elkaar te maken te hebben.

28 januari 2018

Huizen verhuren; een paar lessen

We zijn ons dus aan het verdiepen in het verhuren van huizen. Een paar dingen die we (inmiddels) weten (voor de regio en prijsklasse (ton) waarin wij nu zoeken).

Aanschaf

Je hebt altijd eigen geld nodig om een verhuurhuis te kunnen kopen. Je kunt het helemaal zelf betalen of deels met een hypotheek. Als je een hypotheek wil afsluiten om een huis voor de verhuur te kopen, dan vragen de hypotheekverstrekkers dat je ten minste:
  • 30% van het bedrag zelf financiert
  • 2% per jaar aflost.

Overige kosten

Als je een of meerdere huizen gaat verhuren, moet je naast de aanschaf- of hypotheekkosten rekening houden met de volgende kosten:
  • verzekering (0,2% )*
  • reparatie en onderhoud (2,5%)*
  • belasting (0,15%)*
  • leegstand (6%)**
  • slecht betalende/gedragende huurders (?)
  • evt. reclame/bemiddeling om het huis te verhuren (?)
 *% van de waarde van het huis; **% van de huur

Huurliberalisatie

In de vrije sector (maandhuur >€711,-) ben je vrij om de huur en jaarlijkse huurverhogingen vast te stellen. Onder die grens heb je die vrijheid niet.

Dit is nog in ontwikkeling dus er komen vast nog meer lessen.

27 januari 2018

Plan C

Ik heb getwijfeld of ik dit plan C moest noemen of plan A+ of A2.0. Het is niet echt een nieuw revolutionair plan of zo. Het is wel een goed plan. Het is meer een aanvulling of eigenlijk zelfs ‘alleen maar’ een verbreding van de focus van Plan A dan dat het iets heel anders is. Het plan is ook niet minder leuk of minder goed dan Plan A. ‘Plan B’ heeft voor mij een licht negatieve bijklank (terwijl dat lang niet altijd zo is).

Ik heb voor 'Plan C' gekozen omdat het voor mij persoonlijk wel een echte verandering van mindset is. Gelukkig houd ik van de letter C (sesamstraat-alert) dus dat zit alvast goed.


Passief inkomen

Plan C is om meer werk van passief inkomen te maken. Even nog een soort van definitie:

Passief inkomen is inkomen waarvoor je niets (meer) hoeft te doen.


Het rendement op beleggingen is bijvoorbeeld passief inkomen. Dus ik heb al een beetje passief inkomen. Maar beleggen is niet de enige manier om passief inkomen te genereren. Het kan bijvoorbeeld ook met een boek of een website (maar niet met een blog want dat is niet echt passief), óf met het verhuren van vastgoed.

Huizen verhuren

Die laatste optie wordt ook door Mr. Money Mustache genoemd. Tot nu toe heb ik daar altijd met gemengde gevoelens naar gekeken: interessant maar ook eng. (MMM is ook niet alleen maar halleluja-positief.) ‘Eng’ had eerlijk gezegd de overhand. Best wel gek omdat ik wel een beetje verstand van huizen heb en een beetje van de woningmarkt (weliswaar gedateerd, maar toch). 

Samen

Maar nu … Nu is Meneer ook serieus geïnteresseerd. Met z’n tweeën weet je meer dan alleen. Samen is ook nog eens leuker. (Nog meer sesamstraat :) ) Dus nu zijn we ons samen aan het verdiepen in deze optie. Dat is nog steeds spannend, maar wel heel leuk en tot nu toe veelbelovend. Soms heb je wat hulp nodig om de positieve kant te zien en ik ben blij dat dat hiermee nu in gang is gezet. We zijn lekker aan het bijleren.

26 januari 2018

Plan B

Plan B was er altijd al. Het was alleen niet zo concreet. Plan B is: Tegen de tijd dat het geld dat ik voor mijn voorproefje heb gereserveerd op is, en ik nog geen inkomen heb gerealiseerd, ga ik weer ‘gewoon’ werken. Gewoon werken betekent dan een baan in loondienst. Liefst een baan die ik heel leuk vind, maar hoe ‘opper’ het geld is, hoe meer concessies ik aan dat leuk zal doen.

Het geld is nog niet op, ook nog niet zo bijna dat ik al moet gaan solliciteren van mezelf. Ik kan nog een tijdje vooruit. Maar toen ik laatst aan het bedenken was wat ik met mijn belegde geld moest doen, had ik de behoefte om wat beter over mijn plannen na te denken.

Kom effe mee in mijn gedachtegang*: 

Plan A

Als Plan A slaagt, dus als ik voldoende inkomen kan genereren met dingen die ik leuk vind, dan heb ik het belegde geld nooit nodig” was mijn eerste gedachte. Bij nader nadenken hoeft dat niet helemaal waar te zijn. Wat ik nu leuk vind, vind ik over twintig jaar misschien niet meer leuk of misschien kan ik het niet meer:

  • Dat eerst gebeurde met mijn vorige baan, die was in het begin fantastisch, later niet meer. 
  • Laten we voor het tweede het proefballonnetje van petsitter nemen. Ik hoop vitaal oud te worden, maar misschien komt de tijd dat ik niet meer hele stukken door weer en wind kan lopen met een hond. 

Dus ook als plan A slaagt op korte of middellange termijn, zou het slim zijn om te werken aan financiële onafhankelijkheid op de wat langere termijn, en dat doe ik door dat vermogen op te bouwen.

Plan B

Plan B is dus een gewone baan. Ik realiseer me dat de kans dat ik dat niet (meer) leuk vind of dat ik het niet meer kan, groter is dan bij plan A. Snel klaar dus. Ook hiervoor geldt: werken aan financiële onafhankelijkheid is slim. Klaar.

Chaos

Dat wist ik natuurlijk al wel, maar het is goed om het concreet te maken. En wat afgelopen week door me heen ging en ook meespeelde in de chaos in mijn gedachtegang*: Wat nou als ik een baan vind waar ik van rond kan komen, maar waar ik niet van kan sparen? Mag ik van mezelf zo’n baan accepteren? Is het dan nog wel zinvol om het hele kleine beginnetje wat ik heb te onderhouden?
Wat het antwoord op die laatste vraag is, weet ik niet zeker. Maar ik weet na kort intern beraad wel dat ik die baan van mezelf mag accepteren. Natuurlijk. En ik weet dat ‘niet kunnen sparen’ relatief is. En ik weet dat ik sowieso voor alle andere gevallen wel aan dat vermogen wil werken.

Dus. Weer een stap verder. Er is trouwens ook nog een plan C. Daar kom ik op terug (hoewel mijn blogdiscipline niet zo goed reageert op mijn eigen cliffhangers).


*De zin ‘Kom effe mee in mijn gedachtegang’ is van Brainpower. In zijn nummer komt er nog ‘kun je lache man’ achtera(a)n. Ik houd van die zelfspot en zou dat ook zeker over mezelf willen en kunnen zeggen. Wat een zootje, op-en-neer-geschiet en wat-heeft-dat-er-nou-weer-mee-te-maken? komt in mijn gedachtegang voorbij. Maar het lukt me niet om die chaos grappig weer te geven, laat staan te integreren in een enigszins helder verhaal. Dus ik beloof maar geen lach, hoewel je wel mag lachen om mijn blogje, graag zelfs, lachen is gezond. 
En dan nog iets anders: toeval bestaat: het nummer past ook nog wonderwel bij mijn laatste zin.